نویسنده: نِل گلاکمن
هجدهم دسامبر ۲۰۲۵
دانشگاه آرکانزاس مدیر «مرکز ملک فهد برای مطالعات خاورمیانه» را برکنار کرده و اکنون در حال بررسی اخراج او از جایگاه هیئتعلمیِ دارای تِنور است؛ اقدامی که تنشِ چندماهه میان این استاد دانشگاه و مدیریت را تشدید کرده است.
در نامهای که روز سهشنبه ارسال شد، برایان رینز، رئیس کالج هنرها و علوم، به شیرین سعیدی، دانشیار علوم سیاسی، اعلام کرد که اخراج او «با دلیل» را توصیه میکند. رینز بهعنوان دلایل این توصیه به نامههایی که سعیدی امضا کرده، پستهای او در شبکههای اجتماعی با محتوای ضداسرائیلی و اظهارنظر درباره درگیریهای دیگر خاورمیانه، و نیز شهادتی اشاره کرد که او در سال ۲۰۲۳ در پرونده تجدیدنظر یک فرد ایرانیِ محکوم به جنایات جنگی ارائه داده بود؛ شهادتی که با سربرگ دانشگاه تنظیم شده بود. این توجیهات تا حد زیادی همان مواردی را تکرار میکند که در نامه ۵ دسامبر برای برکناری سعیدی از مدیریت مرکز ذکر شده بود. سعیدی این نامهها را در اختیار کرونیکل گذاشت و سخنگوی دانشگاه اصالت آنها را تأیید کرد.
رینز در نامه ۵ دسامبر نوشت: «چنین اظهاراتی احتمالاً اثر بازدارندهای بر بسیاری از اسرائیلیها یا یهودیانی میگذارد که به مشارکت در برنامه مطالعات خاورمیانه ما میاندیشند. همچنین این اظهارات هرگونه تصور از مرکز مطالعات خاورمیانه بهعنوان منبعی علمی و بیطرف برای پژوهش و اطلاعرسانی، نه القا و تبلیغ، را تضعیف میکند.» سخنگوی دانشگاه تأیید کرد که سعیدی «تا طی مراحل بعدی» با حفظ حقوق به مرخصی فرستاده شده است.
سعیدی به کرونیکل گفت قربانی یک «کارزار تخریب» است که بهگفته او توسط یک فعال سیاسی هدایت شده؛ فردی که با نقش سعیدی در روند حقوقی سال ۲۰۲۳ مخالف بوده است. به ادعای او، دانشگاه در برابر فشار بیرونی کوتاه آمده و بهدلیل سخنانش او را مجازات کرده است. او اعلام کرد که با این تصمیم مقابله خواهد کرد.
«این موضوع برای هرکسی که به آزادی آکادمیک پایبند است بسیار نگرانکننده است»، سعیدی گفت.
برخی از اظهارات عمومی سعیدی از طریق همین فعال سیاسی، لادن بازرگان، به اطلاع دانشگاه رسید. بازرگان که با کرونیکل گفتوگو کرده، رهبری گروهی را برعهده دارد که بهگفته او «افرادی را در نهادهای غربی افشا میکند که جنایات جمهوری اسلامی را عادیسازی یا تطهیر میکنند». بازرگان گفت وقتی در ابتدا پاسخی از دانشگاه دریافت نکرد، اعضای هیئتامنا و قانونگذاران ایالتی را مطلع کرده است. او افزود: «این موضوع درباره آزادی بیان نیست؛ درباره سوءاستفاده از جایگاه قدرت و منابع ان است.»
بازرگان همچنین نسبت به کتابی که سعیدی نوشته نگرانیهایی مطرح کرده، از جمله ادعاهایی مبنی بر استفاده از مطالب بدون اجازه. ناشر کتاب، انتشارات دانشگاه کمبریج، در ایمیلی اعلام کرد که در حال بررسی این موضوع است. سعیدی گفت اسنادی را در اختیار ناشر گذاشته که این ادعاها را رد میکند.
بنیاد «حقوق فردی و آزادی بیان» در حال بررسی پرونده سعیدی است تا مشخص شود آیا وارد موضوع خواهد شد یا نه. زک گرینبرگ از تیم دفاع حقوقی اساتید این بنیاد گفت اخراج یک استاد دارای تِنور دشوار و غیرمعمول است و «به نظر میرسد سوءرفتار مورد ادعا شامل آزادی سخن گفتن باشد». از زمان حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ حماس به اسرائیل، دو استاد دارای تِنور دیگر نیز بهدلیل کنشگری علنیِ حمایت از فلسطین اخراج شدهاند.
انجمن مطالعات خاورمیانه نیز در نامهای به رئیس دانشگاه، رئیس پردیس و رئیس کالج هنرها و علوم، با تصمیم برکناری سعیدی از مدیریت مرکز مخالفت کرد و نوشت: «دلایل محکمی وجود دارد که نشان میدهد این تصمیم انگیزه سیاسی داشته و عمدتاً بهخاطر سخنان استاد سعیدی اتخاذ شده است؛ امری که اصول آزادی آکادمیک، حقوق متمم اول و سیاستهای دانشگاه را نقض میکند.»
«مختلکننده و آسیبزا»
نامه ۵ دسامبر رینز درباره برکناری سعیدی از مدیریت مرکز، جزئیات بیشتری نسبت به نامهای که سهشنبه توصیه به اخراج میکرد، ارائه میدهد. رینز نوشت که در اول ژوئیه به سعیدی بابت ارائه نامهای به دادگاه سوئد با استفاده از سربرگ دانشگاه، بدون درجِ توضیحی مبنی بر اینکه نظر شخصی خود را بیان میکند، هشدار داده بود.
پرونده سوئد مربوط به محاکمه حمید نوری، مقام پیشین زندانهای ایران، بود که بهخاطر نقش در کشتار ۱۹۸۸ هزاران زندانی به حبس ابد محکوم شد. سعیدی گفت نامهاش در حمایت از نوری نبوده، هرچند توسط تیم دفاع او استفاده شده است. او افزود که پیشتر موضوع را به دفتر مربوط به تعارض منافع دانشگاه اطلاع داده و گفته شده تعارضی وجود ندارد.
رینز همچنین به شکایتی در ۲۲ اوت اشاره کرد که درباره دو نامه امضاشده توسط سعیدی بود؛ نامههایی که در آنها وابستگی دانشگاهی خود را ذکر کرده اما تصریح نکرده بود که صرفاً از جانب خود سخن میگوید. این شکایت همچنین به پستهایی درباره غزه، اسرائیل و ایران اشاره داشت. دانشگاه بررسی اتهام یهودستیزی را انجام داد و در نوامبر سعیدی را تبرئه کرد.
رئیس کالج سپس به پستهایی در شبکه X اشاره کرد که از جمله در یکی از آنها سعیدی نوشته بود «اسرائیل یک دولت تروریستی و نسلکش است که باید توسط نیروهای بینالمللی برچیده شود». رینز نوشت انتشار چنین پیامهای تحریکآمیزی از سوی مدیر برنامه «مختلکننده و آسیبزا» است. سعیدی گفت منظورش «توقف نسلکشی توسط جامعه بینالمللی» بوده است.
رینز همچنین به پستهایی اشاره کرد که در آنها سعیدی از آیتالله علی خامنهای تمجید کرده بود، از جمله پستی در نوامبر که در آن نوشته بود «رهبرِی که ایران را در جریان حمله اسرائیل حفظ کرد» و از خدا خواسته بود از او محافظت کند. سعیدی گفت نگران احتمال ترور بوده و از نظر او خامنهای به کوتاه شدن درگیری کمک کرده است. اما رینز نوشت این پستها «میتواند بهمنزله حمایت از تهاجم نظامی و نابودی یک متحد آمریکا تلقی شود» و برای فردی در موقعیت رهبری برنامه «غیرمسئولانه» است.
رینز افزود سعیدی در ۳ دسامبر در X نوشته بود دانشگاه «مشارکت او در دادگاه را با سربرگ و همه چیز» تأیید کرده است؛ ادعایی که به گفته رینز درست نبوده است.
در نامه سهشنبه که اخراج را توصیه میکرد، رینز گفت شکایت دیگری درباره بازنشر پستی در X دریافت شده که ترجمههای مختلفی داشته اما هر دو شامل عبارت خشونتآمیز بودهاند. دانشگاه نتیجه گرفت این پستها تبعیضآمیز و شامل محتوای آزاردهندهاند. سعیدی گفت او اغلب پستهایی را بازنشر میکند که با آنها موافق نیست و مواضع دیگرش مخالفت با خشونت را روشن میکند.
این پرونده انضباطی همزمان با بررسی برنامههای درسی مطالعات خاورمیانه در دانشگاه است؛ در نوامبر، دفتر قانونگذاری ایالتی درخواست برخی سرفصلها و اطلاعات مربوط به یک بورسیه کارشناسی را مطرح کرد، بیآنکه علت آن روشن باشد.
